Vatandaşlık — Temel Hukuk

Temel Hukuk

Hukuk, toplum hayatını düzenleyen ve devlet gücüyle desteklenen kurallar bütünüdür.

Sosyal düzen kuralları

Din, ahlak, görgü ve hukuk kuralları toplumu düzenler. Hukuku diğerlerinden ayıran özellik, ihlali hâlinde devlet eliyle yaptırım uygulanmasıdır.

Yaptırım türleri

Ceza, tazminat, cebrî icra, iptal ve hükümsüzlük.

Hukukun dalları

• Kamu hukuku: Devlet ile birey arasındaki ilişkiler (anayasa, ceza, idare, vergi hukuku).
• Özel hukuk: Bireyler arasındaki ilişkiler (medeni hukuk, borçlar hukuku, ticaret hukuku).

Hukuk devleti ilkesi

• İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır; hiç kimse yargı denetiminin dışında tutulamaz.
• Kanun önünde eşitlik geçerlidir.
• Yargı bağımsızdır.
• Temel haklar anayasal güvence altındadır.
• Kanunlar geriye yürümez; suçta ve cezada kanunilik esastır.

Normlar hiyerarşisi

Anayasa → Kanun → Cumhurbaşkanlığı kararnamesi → Yönetmelik. Alt norm üst norma aykırı olamaz.

İpucu: "Hukuk devleti" sorularında anahtar cümle şudur: yönetenler de hukukla bağlıdır ve yargı denetimine tabidir.

🧠 Kodlama / Hatırlatma

Hukuku diğer kurallardan ayıran tek şey: Devlet eliyle uygulanan yaptırım. Din, ahlak ve görgü kurallarında devlet zoru yoktur.

Normlar merdiveni — A · K · C · Y:

Anayasa → Kanun → Cumhurbaşkanlığı kararnamesi → Yönetmelik

Alt basamak üst basamağa aykırı olamaz.

Hukuk devletinin özü tek cümlede: Yönetenler de hukukla bağlıdır ve yargı denetimine tabidir.

Kamu mu özel mi? Devlet taraf ise kamu, iki birey karşı karşıya ise özel hukuk.